اهمیت بهره برداری بهینه ترانس
عوامل موثر بر بارگیری بهینه، افزایش طول عمر ترانسفورماتور!

ترانسفورماتورهای ایران ترانسفو با توجه به استاندارد IEC 60076 به گونه ای ساخته می شود که بتواند توان نامی را در بالاترین دمای محیط که ترانسفورماتور برای آن طراحی شده است، ارائه دهند؛ که این دما برای ترانسفورماتورهای توزیع کم تلفات ۴۵ درجه سانتیگراد و برای ترانسفورماتورهای توزیع غیرکم تلفات (که به اصطلاح به نام “نرمال و قبل از سال 1395 تولید می شدند) ۴۰درجه سانتیگراد است.

متاسفانه در دستورالعملهای (شرکت های توزیع برق کشور) که برداشت اشتباهی از استاندارد IEC60076-7بوده، ذکر شده است که بارگیری از ترانس تا توان نامی تنها در دمای محیط ۲۰ درجه سانتیگراد امکان پذیر می باشد و در صورت افزایش دما بالاتراز ۲۰درجه لازم است بارگیری از ترانس کاهش یابد. متاسفانه نویسندگان این دستورالعملها متوسط دمای سالانه را با حداکثر دمای محیط اشتباه گرفته اند.

با توجه به موارد ذکر شده و دستور العمل بارگیری از ترانسفورماتور موجود، برخی از بهره برداران ترانسفورماتور به دلایل مختلف، چون ایمنی و طول عمر ترانس، بارگیری از ترانس را به ۸۰ درصد توان نامی محدود می کنند که کار معقولی است و باعث عمر بیشتر ترانسفورماتور می شود. دمای هات اسپات و میزان اضافه بار مجازی که از ترانسفورماتور می توان گرفت به عواملی نظیر: دمای محیط ، بارقبلی ترانس ، زمان حضور اضافه بار و نوع اضافه بار بستگی دارد. عمر یک ترانسفورماتور، شدیداً تحت تأثیر افزایش درجه حرارت سیم پیچها و افزایش درجه حرارت روغن آن است. بنابراین هرچه بارگیری از ترانس کمتر باشد، تبعا دمای ترانس پایین تر وطول عمر و قابلیت اطمینان آن بیشتر خواهد بود.

منتها نکته اصلی اینجاست که: تا زمانی که دمای محیط کمتر از دمایی که ترانس برای آن طراحی شده است باشد (۴۰و ۴۵درجه)، میتوان بار نامی را به ترانسفورماتور دریافت نمود. البته بسته به نوع ،ساختمان وطریقه خنک شدن ترانسفورماتور و بسته به قطر سیم پیچ وضخامت عایق بندی،  ترانس می تواند جریان اضافه بار را بدون اثرات نامطلوب تا مدت معینی تحمل کند. اگر اضافه بارها کنترل نشوند، به مرور زمان ترانسفورماتور کهنه وفرسوده شده، و به اصلاح دچار پیری عایقی می گردد و در نتیجه طول عمر ترانس در مقابل تحمل تنش های الکتریکی و مکانیکی ناشی از اضافه بار ، اتصال کوتاه شبکه و … به شدت کاهش می یابد.

ظرفیت ترانسفورماتور سه فاز و تکفاز ایران ترانسفو

ظرفیت بهینه ترانس سه فاز
جدول 1- ظرفیت بارگیری ترانسفورماتور سه فاز ایران ترانسفو
ظرفیت بارگیر ترانس تکفاز
جدول 2- ظرفیت بارگیری ترانسفورماتور تکفاز ایران ترانسفو

نحوه تعیین ظرفیت بهینه ترانسفورماتور توزیع روغنی

تاثیر دما و میزان بارگیری بر ظرفیت ترانسفورماتور

یکی ازعوامل تعیین ظرفیت مناسب ترانس، دمای محیط و میزان بهره برداری یا مدت زمان بارگیری از ترانس در طول روز است. با استفاده از جدول ظرفیت انواع ترانسفورماتور سه فاز ستون جریان نامی ثانویه (نه ستون بارگیری بهینه) و همینطور جدول (3) ضریب دما و مدت بارگیری، شما به راحتی میتونید خروجی بهینه رو برای تاسیسات با مدت زمان بارگیری  ترانس محاسبه کنید:

جدول ظرفیت بارگیری در دما و زمان
جدول 3- تاثیر دما و طول دوره بارگیری بر ظرفیت ترانس

ضریب بارگیری با توجه به دما و دوره بارگیری×جریان نامی ثانویه= بارگیری بهینه ترانس

سوال:1- تاسیساتی با ترانس 1000 کاوا در دو شیفت صبح و عصر بمدت 14 ساعت در روز بصورت فول بار کار میکند. در دمای محیط 45 درجه حداکثر باری که میتوان از دستگاه کشید چقدر است؟
2- در چه درجه حرارتی میتوان بارگیری صد در صد داشت؟

جواب:1- طبق جدول بالا نوع بارگیری، بارگیری طولانی مدت در روز است. خروجی ترانس 1000 کاوا ضرب در ضریب 0.76 برابر با خروجی بهینه در ساعات مصرف است:

1443×0.76=1096 آمپر خروجی بهینه ترانس

2- در درجه حرارت 20 تا 25 درجه سانتیگراد بارگیری بهینه برابر با جریان خروجی ترانس است.

تاثیر ارتفاع از سطح دریا در محاسبه ظرفیت ترانسفورماتور

خوب تا اینجا به دو عامل میزان بارگیری و دما اشاره شد. ضریب بارگیری بهینه در ارتفاع از سطح دریا در جدول زیر آورده شده است. با استفاده از این لینک میتونید فاصله شهرتون رو از سطح دریا تخمین بزنید و ضریب مناسب خودتون رو از جدول زیر پیدا کنید و اون رو  در خروجی ترانس ضرب کنید تا خروجی بهینه شما مشخص بشه. این نکته رو فراموش نکنید که برای محاسبه ظرفیت بهینه، فقط در نظر گرفتن ارتفاع از سطح دریا کافی نیست، در حدی که ما در محاسبه ظرفیت بهینه فقط برای شهرستان های مرتفع ازش استفاده میکنیم:

ضریب ارتفاع از سطح دریا×جریان نامی ثانویه= بارگیری بهینه ترانس

تاثیر ارتفاع بر انتخاب ترانس
جدول 3- تاثیر ارتفاع از سطح دریا بر ظرفیت ترانس